پشت پرده مساجد! حسن صالحی

حدود ۱۴ سال پیش، یکی از مشهورترین برنامه‌های تلویزیون سوئد به نام نام “بررسی ماموریت” (Uppdrag granskning) با پخش گزارشی تحت عنوان “پشت پرده مساجد”، افشا کرد که چگونه امامانی که خود را نماینده مردم منتسب به اسلام می‌دانند، در برابر دوربین مخفی آشکارا از مواضعی ضدزن و ضدانسانی دفاع می‌کنند. از جمله، با دفاع از چندهمسری اعلام می‌کردند که زنان حق ندارند به درخواست‌های جنسی همسرانشان “نه” بگویند. به زنان اکیداً توصیه می‌کردند که اگر از سوی همسرانشان مورد ضرب‌وشتم قرار گرفتند، به پلیس شکایت نکنند و عملاً از کتک زدن زنان توسط شوهرانشان دفاع می‌کردند.

چهارده سال پس از آن گزارش، تلویزیون سوئد بار دیگر به سراغ مساجد رفته و به نتایج تکان‌دهنده‌ای دست یافته است. خبرنگاران این تلویزیون با استفاده از دوربین مخفی به ۱۵ مسجد در نقاط مختلف سوئد مراجعه کرده و با معرفی خود به‌عنوان مردانی متأهل که قصد ازدواج با زن دیگری را دارند، از مسئولان مذهبی درباره امکان انجام عقد ازدواج دوم پرس‌وجو کرده‌اند.

نتیجه این تحقیقات تکان‌دهنده است: در حالی که مسئولان شش مسجد با این درخواست مخالفت کرده و به قوانین سوئد استناد کرده‌اند، در ۹ مسجد، امامان، شیخ‌ها و مشاوران مذهبی یا برای انجام عقد ازدواج دوم اعلام آمادگی کرده‌اند یا متقاضیان را به افرادی معرفی کرده‌اند که حاضر به انجام چنین مراسمی هستند. در برخی موارد، پیشنهاد دریافت پول برای انجام این عقد مذهبی مطرح شده است.

در یکی از موارد، امام مسجدی در اوپسالا با استناد به قرآن با ازدواج دوم موافقت کرده است. در موردی دیگر، یکی از مسئولان مذهبی پیشنهاد کرده است که برای برگزاری مراسم، شاهدانی فراهم کند که مرد متقاضی را نشناسند.

موضوع افشاگری‌ها تنها به ترویج چندهمسری محدود نمی‌شود. در بخش دیگری از این تحقیقات، توصیه‌هایی مطرح می‌شود که هدف آن محدود کردن ارتباط زنان و فرزندان خانواده با جامعه بیرون از محیط مذهبی خود است. در مسجد استنهاگن در اوپسالا، یک شیخ به مردی که نقش خبرنگار را بازی می‌کرد توصیه می‌کند همسرش را پی‌درپی باردار کند تا آن‌قدر گرفتار فرزندان شود که فرصت معاشرت با دیگران را نداشته باشد. در شهر دیگری به نام “هالمستاد” نیز یک شیخ توصیه می‌کند فرزند خانواده را چنان سرگرم نگه دارند که فرصت ارتباط با دوستان سوئدی و یهودی خود را پیدا نکند.

سؤالی که اکنون با آن روبه‌رو هستیم این است که پس از گذشت ۱۴ سال، چه چیزی در سوئد تغییر کرده است؟ گزارش اخیر تلویزیون سوئد نشان می‌دهد که نه‌تنها از این نظر چیزی تغییر نکرده، بلکه وضعیت بدتر هم شده است. دولت سوئد در سال ۲۰۰۸ طرحی مضحک را با عنوان آموزش “امامان مساجد” مطرح کرد تا به زعم خود با “افراطی‌گری اسلامی” مقابله کند. ما همان زمان نیز گفتیم که مسئله اصلاً این نیست که گویا ملاهای ساکن اروپا به زبان و فرهنگ کشوری که در آن زندگی می‌کنند تسلط ندارند یا با ارزش‌ها و هنجارهای جوامع غربی آشنا نیستند.. مسئله این است که این جماعت، هرچه باشند و هر جا که باشند، از ارزش‌هایی دفاع می‌کنند که ضد زن و کلا ناقض حقوق انسانی است.

قوانین شرع اسلام که این امامان سنگ آن را به سینه می‌زنند، مجموعه‌ای از احکام و مقررات است که بر اساس آن زنان ممکن است سنگسار ‌شوند، همجنس‌گرایان مستحق مجازات اعدام شناخته می‌شوند، زن در عرصه‌های مختلف زندگی اجتماعی با شرایطی نابرابر و فرودست روبه‌رو است و شکنجه، قصاص و اعدام از ارکان آن به شمار می‌روند. طبق آیه‌های قرآن مردان می‌توانند در صورت نافرمانی زنان، آنان را کتک بزنند و… این قوانین سراپا تبعیض‌آمیز و ضدانسانی‌اند. از این رو، عجیب نیست که امامان مساجد در سوئد از چندهمسری دفاع می‌کنند و علیه جامعه رنگین‌کمانی و یهودیان نفرت‌پراکنی می‌کنند و به فرهنگ “ناموس‌پرستی” که به قتل زنان و دختران منجر می‌شود دامن می‌زنند. امامان و افراد همدست آنها در مساجد و خارج از مساجد متعلق به جنبش اسلام سیاسی هستند و مروج همه خشونت‌هایی هستند که امثال جمهوری اسلامی و طالبان علیه جامعه و به‌ویژه زنان و کودکان در کشورهای خودشان مرتکب می‌شوند. همین‌ها زمینه جذب نیرو برای فعالیت‌های تروریستی و جاسوسی را نیز فراهم می‌کنند.

آنچه امروز در سوئد شاهد آن هستیم، حاصل سال‌ها سازش و مماشات با جریان‌های اسلامی تحت عنوان “احترام به مذاهب” است. ما، فعالان حقوق زنان و کودکان و مدافعان سکولاریسم، بارها به دولت و مقامات سوئدی درباره رواج چنین عقایدی در مساجد و تبدیل شدن این مراکز به پایگاه‌هایی برای سربازگیری نیروهای اسلام‌گرا هشدار داده‌ایم. همچنین تأکید کرده‌ایم که دولت نباید با پرداخت کمک‌های مالی از محل مالیات شهروندان، این مراکز را تقویت و لانسه کند. با این حال، متأسفانه اقدام مؤثری در این زمینه صورت نگرفت.

از سوی دیگر، سیاست‌های اجتماعی و اقتصادی دولت نیز در شکل‌گیری مناطق محروم و جداافتاده، تمرکز فقر و گسترش گتوسازی، زمینه رشد و نفوذ جریان‌های اسلامی را فراهم کرده است. تبعیض در بازار کار و آموزش و محرومیت از امکانات برابر، به انزوای اجتماعی بخش‌هایی از جامعه دامن زده و میدان فعالیت بیشتری برای نهادهای مذهبی و جریان‌های اسلام سیاسی ایجاد کرده است. مقابله با نفوذ این جریان‌ها بدون مقابله با گتوسازی، فقر و نابرابری اجتماعی امکان‌پذیر نیست.

در عین حال، مبارزه ما علیه اسلام سیاسی مرزبندی روشنی با راسیسم و راسیست‌هایی دارد که عمدتاً با پرچم مذهب مسیحیت و نژاد و میهن، مسلمانان و مهاجران را هدف حملات خود قرار می‌دهند. واقعیت این است که زنان و کودکان و حتی بسیاری از پسران جوان در خانواده‌های منتسب به اسلام، خود قربانی مناسبات پدرسالارانه و سرکوبگرانه‌ای هستند که اسلام سیاسی ترویج می‌کند. جریانات راسیستی نه جنبش اسلام سیاسی بلکه مردم منتسب به اسلام را به‌طور کلی هدف قرار می‌دهند. این رویکرد نژادپرستانه، روی دیگر سکه اسلام سیاسی است و هیچ ارتباطی با مبارزه علیه این جریان ارتجاعی ندارد. این دو جریان از وجود یکدیگر تغذیه می‌کنند، به یکدیگر نیرو می‌دهند و عملاً به تقویت یکدیگر کمک می‌کنند. مبارزه ما علیه اسلام سیاسی، مبارزه‌ای برای دفاع از حقوق اجتماعی و انسانی همه انسان‌هاست؛ مبارزه‌ای که با اتکا به همین اصول، هم‌زمان علیه اسلام سیاسی و راسیسم پیش می‌رود.

آنچه امروز در سوئد و دیگر کشورهای اروپایی جریان دارد، اساساً آزمونی برای سنجش میزان تحمل جامعه در برابر همزیستی عقاید و باورهای مختلف نیست. بدیهی است که در یک جامعه آزاد و باز، همه عقاید و باورها باید از حق ابراز وجود برخوردار باشند. مسئله اینجاست که دولت و جامعه نمی‌توانند به نام احترام به مذهب، در برابر نقض حقوق انسانی و پایمال شدن حقوق بخشی از شهروندان خود بی‌تفاوت بمانند.

اکنون وقت آن فرا رسیده است که مردم سوئد، نیروهای مترقی و پیشرو، سازمان‌های زنان، اتحادیه‌های کارگری و نهادهای مدنی از دولت بخواهند که به مماشات با نهادهای مروج تبعیض و خشونت پایان دهد، با گتوسازی و نابرابری اجتماعی مقابله کند و آزادی و حقوق برابر همه شهروندان را تضمین کند. ساختن جامعه‌ای سالم، آزاد و برابر، هم به مقابله با اسلام سیاسی و مناسبات ارتجاعی آن نیاز دارد و هم به ایستادگی قاطع در برابر راسیسم و نژادپرستی.

در این رابطه، اقدامات متعدد و متفاوتی لازم است که برخی از آن‌ها را در اینجا فهرست می‌کنیم:

۱ـ ممنوعیت هرگونه حمایت مالی، مادی و معنوی دولت و نهادهای دولتی از مذهب، فعالیت‌ها، نهادها و فرقه‌های مذهبی.

۲ـ ممنوعیت مدارس مذهبی.

۳ـ مصونیت کودکان از هرگونه دست‌اندازی مادی و معنوی مذاهب و نهادهای مذهبی؛ ممنوعیت جذب کودکان در فرقه‌های مذهبی و شرکت دادن آنان در مراسم و فعالیت‌های مذهبی.

۴ـ ممنوعیت حجاب کودکان.

۵ـ ممنوعیت ختنه کودکان.

۶ـ ممنوعیت ازدواج کودکان و تعیین مجازات برای کسانی که کودکان را به چنین اقدامی سوق می‌دهند.

۷ـ وضعیت دختران و پسران جوانی که به دلیل انتخاب شیوه زندگی خود از سوی بستگانشان مورد تهدید قرار می‌گیرند، باید به‌طور جدی پیگیری شود. باید خانه‌های امن در اختیار آنان قرار گیرد و تهدیدهای صورت‌گرفته از سوی پلیس مورد رسیدگی قرار گیرد.

۸ـ مقابله با گتوسازی، جدایی اجتماعی و اقتصادی و تبعیض در دسترسی به مسکن، آموزش و بازار کار و فراهم کردن امکانات برابر برای همه شهروندان.

۹ـ مقابله قاطع با راسیسم، نژادپرستی و هرگونه تبعیض علیه مهاجران و مردم منتسب به اسلام.

تحرکات ضد انسانی جریانات اسلامی و مذهبی بطور کلی، و همچنین جریانات نژاد‌پرست نیاز به اقداماتی همه جانبه هم از سوی دولت و هم مردم را طلب می کند.