“مکانیسم ماشه” چیست؟ کاظم نیکخواه

مکانیسم ماشه از روز یکشنبه این هفته به جریان افتاد. این به چه معناست؟ دراین‌رابطه مطالب متعددی داشته‌ایم. اینجا بر اطلاعاتی در این مورد تأکید می‌کنیم.

در توافق “برجام” یا برنامه جامعه اقدام مشترک (Joint Comprehensive Plan of Action) که در سال ۲۰۱۵ میان دولت‌های عضو دائم شورای امنیت به همراه کشور آلمان (گروه موسوم به پنج به‌علاوه یک) با جمهوری اسلامی صورت گرفت یک بند گنجانده شده است تا مانع استفاده از حق وتوی کشورهایی مثل روسیه و چین علیه بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل شود. این بند به هرکدام از کشورهای پنج به‌علاوه یک امکان می‌دهد که در صورت نارضایتی از سیاست جمهوری اسلامی در قبال مسئله اتمی، بدون رأی‌گیری خواهان بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل شوند. به‌عبارت‌دیگر اعمال مجدد تحریم‌ها نیاز به رأی‌گیری ندارد. اما شورای امنیت می‌تواند برای جلوگیری از آن به مصوبه‌ای علیه اعمال تحریم‌ها رأی مثبت دهد و مانع تحریم‌ها شود. اما چنین مصوبه‌ای خودبه‌خود محکوم به شکست است. چرا که فرض بر این است که یک یا چند عضو دائمی شورای امنیت طرف‌دار اعمال تحریم‌ها هستند. ماه گذشته سه کشور آلمان، فرانسه و بریتانیا مکانیسم ماشه را فعال کردند. استدلال آنها برای فعال‌کردن مکانیسم ماشه این بود که شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد جمهوری اسلامی غنی‌سازی اورانیوم در سطح بالایی را ادامه داده و با بازرسان سازمان انرژی اتمی جهانی همکاری نمی‌کند. دو هفته بعدازاین تصمیم جمهوری اسلامی اعلام کرد که با این سازمان همکاری می‌کند و بازرسان می‌توانند به این کشور برای بازرسی سر بزنند. اما چون عملاً تاکنون چنین امکانی را فراهم نکرده، این سخنان کمکی به جلوگیری از تحریم‌ها نکرد.

روز جمعه ۱۹ سپتامبر کره جنوبی برای ممانعت از شروع تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی لایحه‌ای را به شورای امنیت داد که تصویب شود. اما از ۱۵ عضو شورای امنیت فقط چهار کشور یعنی روسیه، چین، الجزیره، و پاکستان به آن رأی مثبت دادند و سه کشور عضو دائمی شورای امنیت به آن رأی مخالف دادند و از هشت کشور دیگر که عضو غیردائم هستند ۶ کشور رأی مخالف و دو کشور رأی ممتنع دادند. در نتیجه همان‌گونه که انتظار می‌رفت این لایحه شکست خورد. به‌این‌ترتیب تحریم‌های سازمان ملل از ۲۸ سپتامبر به جریان افتاد و تحریم‌ها در زمینه‌های مختلف به‌زودی به جریان خواهد افتاد.

کدام تحریم‌ها باز می‌گردد؟

تمام تحریم‌های مصوب سازمان ملل متحد، مندرج در شش قطعنامه ۱۶۹۶، ۱۷۳۷، ۱۷۴۷، ۱۸۰۳، ۱۸۳۵ و ۱۹۲۹، مجدداً برقرار خواهد شد. این قطعنامه‌ها مجموعه‌ای گسترده از تحریم‌ها و محدودیت‌ها از برنامه هسته‌ای و موشکی تا نفت و پتروشیمی و حمل‌ونقل و بازرگانی و کشتیرانی و مالی و بانکی را در بر می‌گیرد. به‌علاوه بر اساس قطعنامه ۱۷۳۷ شمار زیادی از شخصیت‌های حقیقی و حقوقی جمهوری اسلامی در لیست تحریم‌های سازمان ملل قرار می‌گیرند. در قطعنامه‌های بعدی لیست شخصیت‌های مورد تحریم به شمار زیادی از شخصیت‌های مرتبط به انرژی هسته‌ای و وزارت دفاع و سپاه پاسداران و شرکت‌های وابسته به آن گسترش یافت.

همین ردیف‌کردن لیستی از تحریم‌ها نشان می‌دهد که تحریم‌های مندرج در قطعنامه‌های سازمان ملل بسیار مهم و حیاتی و گسترده است و کل اقتصاد جمهوری اسلامی را در تنگنای جدی قرار خواهد داد و امکان فعالیت اقتصادی و نظامی و اتمی جمهوری اسلامی را به حد بسیار محدودی کاهش خواهد داد.

مردم در ایران وسیعاً خواهان سرنگونی جمهوری اسلامی و خلاص‌شدن از کل بحران‌ها و کشاکش‌ها و سرکوب‌ها و چپاولگری‌هایش هستند و درعین‌حال دود تحریم‌ها و کل این شرایط مستقیماً به چشم آنها می‌رود. همین اکنون دلار به بالای ۱۱۴ هزار تومان رسیده و این به معنای بار گرانی فوق‌العاده و بیش‌ازپیش همه کالاها بر معیشت فقیرانه بخش اعظم مردم است. فعال‌شدن مکانیسم ماشه فشار گرانی و فلاکت را بر مردم بسیار بیشتر خواهد کرد. برای مردم هم راهی جز انقلاب و به‌پاخاستن برای سرنگونی حکومت باقی نمی‌ماند. برای مردم دفاع از حداقل‌های زندگی لازمه‌اش ادامه انقلاب زن زندگی آزادی و خیزش و مبارزه برای سرنگونی هرچه سریع‌تر جمهوری اسلامی است. مردم برای بقای خود به سرنگونی جمهوری اسلامی نیاز حیاتی دارند. این واقعیت شرایط سیاسی کنونی در ایران و وضعیت جمهوری اسلامی است.

به نقل از نشریه انترناسیونال ۱۱۴۸