گروگان‌گیری اعضای خانواده سپیده قلیان برای وادار کردن او به تسلیم، شدیداً محکوم است! حسن صالحی

روز دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵، مأموران امنیتی با هدف بازداشت سپیده قلیان به خانه پدری او در دزفول مراجعه کردند. سپیده در خانه نبود. مأموران در عوض پدرش، خدارحم قلیان، و برادرزاده نوجوانش، طهورا، را بازداشت کردند. مهدی قلیان، برادر سپیده، نیز پس از مراجعه برای پیگیری وضعیت بازداشت‌شدگان دستگیر و به زندان دزفول منتقل شد.

اما آنچه این اقدام را از یک بازداشت معمولی فراتر می‌برد، هدفی است که مأموران از بازداشت اعضای خانواده دنبال می‌کنند. بر اساس روایت سپیده قلیان و گزارش‌های منتشرشده، به خانواده او اعلام شده است که آزادی بازداشت‌شدگان به معرفی و تسلیم شدن سپیده بستگی دارد. دادستان دزفول نیز آزادی مهدی قلیان را به معرفی سپیده مشروط کرده است.

این اقدام چیزی جز گروگان‌گیری اعضای یک خانواده به‌عنوان اهرم فشار برای وادار کردن یک فعال مدنی به تسلیم شدن نیست. شیوه‌ای شناخته‌شده در کارنامه سرکوب جمهوری اسلامی که این بار خانواده سپیده قلیان را هدف قرار داده است.

سپیده قلیان در مطلبی که روز ۲۸ آبان منتشر کرد، روایت تکان‌دهنده‌ای از آنچه بر پدر و برادرزاده‌اش گذشته، ارائه داده است. به گفته او، مأموران پدرش را با دست و پای بسته روی زمین انداخته و به‌شدت مورد ضرب‌وشتم قرار داده‌اند، به‌طوری که سر، گوش و لگن او آسیب دیده است.

او همچنین نوشته است که برادرزاده ۱۷ ساله‌اش، طهورا، به‌شدت کتک خورده و بر اثر شدت ضربات بیهوش شده است. سپیده از تهدید این نوجوان به مرگ و تجاوز نیز خبر داده است.

در این پرونده، یک پدر ۶۸ ساله و یک نوجوان ۱۷ ساله در مرکز فشار و خشونت نیروهای امنیتی قرار گرفته‌اند. نه به دلیل فعالیت سیاسی یا مدنی خود، بلکه صرفاً به دلیل نسبت خانوادگی با سپیده قلیان. این همان منطق گروگان‌گیری و مجازات خانواده به جای فردی است که حکومت در پی خاموش کردن صدای اوست.

سپیده قلیان از فعالان شناخته‌شده حقوق کارگران و زندانیان سیاسی در ایران است که بخش بزرگی از سال‌های زندگی خود را در زندان گذرانده است. او از زمان اعتراضات کارگری نیشکر هفت‌تپه، روایتگر فشارهای امنیتی، شکنجه، اعترافات اجباری و وضعیت زندانیان بوده است.

سپیده در سال ۱۳۹۷ در ارتباط با اعتراضات کارگران نیشکر هفت‌تپه بازداشت شد و همراه با دیگر فعالان این پرونده با احکام سنگین قضایی روبه‌رو شد. او در اسفند ۱۴۰۱ نیز تنها چند ساعت پس از آزادی از زندان اوین، بار دیگر بازداشت شد، اتفاقی که بازتاب گسترده‌ای پیدا کرد.

او در سال‌های اخیر بارها درباره وضعیت زندانیان، شکنجه، اعترافات اجباری و اعدام‌ها سخن گفته و به‌ویژه در کارزارهای مخالفت با مجازات اعدام فعال بوده است.

سپیده قلیان در آذرماه ۱۴۰۴، هم‌زمان با مراسم هفتم خسرو علیکردی، وکیل دادگستری، در مشهد بازداشت شد. او پس از حدود دو ماه نگهداری در بازداشتگاه اداره اطلاعات، به زندان وکیل‌آباد مشهد منتقل شد.

شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد او را به اتهام‌های “اجتماع و تبانی علیه امنیت داخلی و خارجی” و “تبلیغ علیه نظام” به شش ماه حبس تعزیری و پنج سال حبس تعلیقی محکوم کرد. سپیده در ۹ خرداد ۱۴۰۵، پس از پایان دوره شش‌ماهه حبس، از زندان وکیل‌آباد آزاد شد.

اکنون مأموران امنیتی اعلام کرده‌اند که همان پنج سال حبس تعلیقی، به دلیل فعالیت‌ها و مصاحبه‌های اخیر او به اجرا گذاشته شده است. به گفته سپیده، مأموران مشخصاً از مصاحبه او با صدای آمریکا، گزارش‌هایش درباره اعتراضات دی‌ماه و نامه‌اش درباره اعدام‌ها به‌عنوان دلایل اجرای این حکم نام برده‌اند. گزارش‌های منتشرشده نیز حاکی از آن است که مأموران پس از مراجعه به خانه پدری او، در پی بازداشت خود سپیده بوده‌اند.

سپیده قلیان برای جمهوری اسلامی تنها یک زندانی سیاسی سابق نیست. او در سال‌های گذشته، چه در داخل و چه در خارج زندان، به یکی از صداهای شناخته‌شده علیه سرکوب، شکنجه و اعدام تبدیل شده است. فعالیت او از اعتراضات کارگری هفت‌تپه آغاز شد، اما به دفاع از حقوق کارگران محدود نماند. روایت‌هایش از زندان، شکنجه، اعترافات اجباری و وضعیت زندانیان و موضع‌گیری‌هایش علیه اعدام، صدای او را به بخش‌های مختلف جنبش اعتراضی ایران رسانده است.

از این رو، فشار بر سپیده قلیان از سوی جمهوری اسلامی تلاشی برای ایجاد رعب و خاموش کردن صدای کسانی است که درباره زندان، شکنجه، اعدام و جنایت‌های جمهوری اسلامی افشاگری می‌کنند. اما این اقدامات بیش از هر چیز ترس حکومت از گسترش اعتراض و همبستگی اجتماعی در برابر سرکوب را به نمایش می‌گذارد.

گروگان‌گیری اعضای خانواده فعالان سیاسی و مدنی، استفاده از شکنجه و تهدید برای وادار کردن آنان به سکوت و انتقام‌گیری از خانواده‌ها، بخشی از سیاست سرکوب جمهوری اسلامی است. در برابر این سیاست باید ایستاد و اجازه نداد حکومت با تهدید و ارعاب، خانواده‌ها را به گروگان بگیرد و صدای معترضان و افشاگران را خاموش کند.

ما خواهان آزادی فوری و بدون قید و شرط خدارحم قلیان، مهدی قلیان و طهورا هستیم. همچنین سپیده قلیان نباید به دلیل فعالیت‌ها، افشاگری‌ها و مواضعش علیه سرکوب و اعدام بار دیگر به زندان بازگردانده شود. آزادی و امنیت او باید تضمین شود. هیچ‌کس را نباید به خاطر بیان حقیقت و دفاع از حقوق انسان‌ها زندانی کرد.