“زن زندگی آزادی” زنده است! حمید تقوایی

انترناسیونال: چهار سال از انقلاب زن زندگی آزادی گذشت. شما چه تصویری از این انقلاب و تاثیرات و نتایج آن در جامعه دارید؟ به عبارت دیگر این انقلاب چه بود، چه کرد، چه از آن به جای ماند؟

 حمید تقوایی: انقلاب زن زندگی آزادی از تمام خیزشهای گذشته متفاوت بود. این انقلاب برخلاف خیزش ۸۸ و ۹۶ و ۹۸ نام و شعار و آیکن مشخصی با یک پیام مترقی و پیشرو داشت و با همان نام و آیکون هم در دنیا معروف و محبوب شد و لقب اولین انقلاب زنانه تاریخ را از آن خود کرد! امروز من و شما و همه مردم دنیا به خیزش ۱۴۱۰ با نام انقلاب زن زندگی آزادی رجوع میکنیم و آنرا بزرگ میداریم. این انقلاب سرود ویژه خود – سرود “برای” که آنهم جهانی شد-، منشور و پیام خود، و جمعهای مبارزاتی و شبکه ها و چهره های فعال خود را دارد و این جمعها و شبکه ها در داخل و خارج کشور هنوز فعال هستند. 

 حضور میدانی انقلاب زن زندگی آزادی بیش از یکسال ادامه داشت، که خود طولانی تر از هر خیزش دیگر در جمهوری اسلامی است، اما ویژگی مهم تر این خیزش دستاورد مهم لغو عملی حجاب در یک مقیاس وسیع و سراسری است. انقلاب زن زندگی عملا حجاب اجباری را، علیرغم تمام تلاشهای ارتجاعی حکومت، لغو کرد و این سنگر حکومت، بقول مقامات “اولین خاکریز” نظام، بدست جوانان و بویژه دختران و زنان جوان برای همیشه فتح شد. هنوز اینجا و آنجا امام جمعه ها و مقامات حکومتی از بی حجابی و “عریانی” زنان ناله و گلایه میکنند اما خودشان هم میدانند که کار چندانی از دستشان ساخته نیست. اخیرا حداد عادل گفته است که “نمیتوانیم به علت شرایط جنگ آن‌طور که باید وارد جبهۀ حجاب شویم”. اما این ناتوانی به جنگ ربطی ندارد. مشکل واقعی اینست که در جبهه حجاب شکست خورده اند. در واقع بدلیل “شرایط جنگ با زنان” است که نمیتوانند آنطور که میخواهند عمل کنند. 

بی حجابی یک دستاورد مهم انقلاب زن زندگی آزادی است که امروز به تعرض زنان به دیگر عرصه ها مثل آواز خوانی و موتور سواری و رقص و شادی خیابانی منجر شده است. این دستاورد نه تنها دیگر قابل بازگشت نیست بلکه سرمنشا اعتراضات وسیع تری است برای لغو همه مظاهر آپارتاید جنسیتی. اعتراض عریان آهو دریائی، کنسرت پرستو احمدی بدون حجاب و به شکل علنی، و امروز موتور سواری جمعی دختران تنها نمونه هائی از جنبش رو به گسترش زنان علیه آپارتاید جنسیتی است.

این حرکتها در عین حال نشانه این واقعیت است که انقلاب زن زندگی آزادی در شکل یک جنبش اجتماعی همچنان ادامه دارد. زن زندگی آزادی دیگر شکل مشخص مبارزات میدانی سرنگونی طلبانه، که بنا به تعریف خصوصیت هر انقلابی است، را ندارد اما بعنوان یک جنبش اجتماعی زنده و گسترده است. 

از خرداد ۱۴۰۴ تا امروز تحولات مهمی در جامعه رخ داده  و در سطح رسانه ها و دولتها و افکار عمومی جهانی توجه ها را از اعتراضات مردم ایران به کشمکش و جنگ میان دولتها منحرف کرده است  اما اعتراضات در دل این شرایط سخت نیز در سطوح مختلف ادامه داشته است. جنگهای ۱۲و ۳۹ روزه، کشاکش جنگی بر سر تنگه هرمز که تا امروز ادامه دارد، نسلکشی وحشیانه و تکاندهنده دیماه، و بالاخره فعال شدن و جذب نیرو از جانب سلطنت طلبان تحولاتی بودند که گرچه عملا جنبش سرنگونی زن زندگی آزادی را به حاشیه راندند اما نتوانستند مشعل زن زندگی آزادی را خاموش کنند. از مراسم های اعتراضی بر سر مزار جانباختگان دیماه تا تجمعات بازنشستگان و کارگران با شعار جنگ افروزی را رها کن، و تا موتورسواری و اعتراض و رقص و شادی “هنجار شکنانه” دختران و پسران جوان، همه جوانه های آغاز دور تازه ای از خیزش توده ای هستند که این بار بر تجربه و امکانات و تشکلها و شبکه ها و دستاوردهای انقلاب زن زندگی آزادی متکی است. اکنون در مقابله با جنگ و گرانی و بیکاری و فقر و فلاکت گسترده، پاسداشتن زندگی به محور مبارزه تبدیل شده است و مردم معترض با طنز”از تورم خوشحالم تا اعدامم نکنند” و “با چه زبانی اعتراض کنیم که جاسوس دشمن نباشیم” دارند خود را برای تعرضی گسترده آماده میکنند.

به نظر من روند اعتراضات هر شکلی به خود بگیرد در محتوا و مضمون خود ادامه انقلاب و جنبش زن زندگی آزادی خواهد بود. بی شک حکومت تمام تلاش خود را برای سرکوب اعتراضات بکار خواهد گرفت و جنبش سلطنت طلب نیز با تفرقه افکنی هایش در میان مردم و نیروهای اپوزیسیون عملا بمنزله عصای دست رژیم عمل خواهد کرد اما جنبش انقلابی میتواند و باید با روی آوری به اشکال جدید مبارزه مانند تداوم و گسترش جنبش علیه حجاب به درهم شکستن همه مظاهر آپارتاید جنسیتی که فی الحال آغاز شده است، و با اعتصابات سراسری که میتوان و باید به تدارک و سازماندهی آن پرداخت بر موانع سر راه خود فائق آید و به پیش برود.  

در این میان وظیفه نیروهای مردمی و انقلابی اینست که با تمام توان خود این روند را تقویت کنند. این امری است که در صدر اولویتهای حزب ما قرار دارد. 

۱۸ شهریور ۱۴۰۵، ۹ سپتامبر ۲۰۲۶