دو هفته اعتصاب و وعده توقف موقت اعدام‌ها در قزل‌حصار- حسن صالحی

روز سه‌شنبه، ششم مرداد ۱۴۰۵، اعتصاب زندانیان واحد ۲ قزل‌حصار پس از دو هفته به پایان رسید. نمایندگان جمهوری اسلامی به زندانیان قول دادند که اجرای احکام اعدام در این زندان را موقتاً متوقف کنند و شش زندانی را که برای اجرای حکم اعدام به سلول انفرادی منتقل شده بودند، به بند عادی بازگردانند.

این اعتصاب که از ۲۲ تیرماه آغاز شده بود، رویدادی بسیار مهم و ادامه اعتصاب همین زندانیان در مهرماه سال گذشته بود؛ اعتصابی که آن زمان شش روز ادامه داشت. خواست هر دو اعتصاب نیز یکی بود: اعدام‌ها را فوراً متوقف کنید و همه احکام اعدام را لغو کنید.

این اعتصاب حمایت گسترده‌ای از سوی مردم به همراه داشت و نگاه بسیاری را نسبت به موضوع اعدام تغییر داد. مردم بیش از پیش دریافتند که زندانیان محکوم به اعدام در پرونده‌های مرتبط با مواد مخدر، در واقع ابزار جمهوری اسلامی هستند؛ ابزارهایی که حکومت با گرفتن جانشان می‌خواهد جامعه را مرعوب کند و به سکوت بکشاند.

در حقیقت، هدف اعدام‌ها در جمهوری اسلامی همین است؛ چه اعدام معترضان و زندانیان سیاسی و چه اعدام زندانیان جرایم عادی، از جمله محکومان پرونده‌های موسوم به مواد مخدر. وگرنه همه ما می‌دانیم که اعدام پاسخ هیچ مشکلی نیست. حتی خود مسئولان نیز امروز اذعان می‌کنند که اعدام‌هایی که با ادعای مبارزه با مواد مخدر انجام شده، بازدارندگی قابل توجهی نداشته است. با این حال، جمهوری اسلامی حتی از این اعدام‌ها نیز برای پیشبرد هدف سیاسی خود، یعنی ایجاد رعب و وحشت در جامعه، استفاده می‌کند.

مردم از طریق پیام‌هایی که زندانیان از درون زندان منتشر می‌کردند، بیش از پیش متوجه شدند که این افراد در واقع قربانیان جمهوری اسلامی هستند. آنان از آسیب‌پذیرترین اقشار جامعه‌اند؛ انسان‌هایی که در اثر فقر، بیکاری، محرومیت و ناچاری، برای تأمین معاش خود و خانواده‌شان به این مسیر کشیده شده‌اند. جمهوری اسلامی نه‌تنها هیچ پاسخی برای مشکلات معیشتی مردم ندارد، بلکه قربانیان همین شرایط را با اعدام مجازات می‌کند.

اگر این انسان‌ها از یک زندگی شرافتمندانه، شغل، درآمد و حداقل امنیت اقتصادی برخوردار بودند، بی‌تردید بسیاری از آنان هرگز به چنین موقعیتی کشیده نمی‌شدند و سرنوشتشان به گونه‌ای دیگر رقم می‌خورد.

خود این زندانیان نیز بارها گفته‌اند: “ما می‌پذیریم که خطا کرده‌ایم، اما سزاوار مرگ نیستیم. سزاوار این نیستیم که کشته شویم. ما خانواده داریم و می‌خواهیم به آغوش خانواده‌هایمان بازگردیم.”

این اعتصاب سمپاتی و همدلی زیادی در جامعه ایجاد کرد، چون زندانیان با ارسال پیام‌های تصویری از داخل زندان، از وضعیت خود، از درد و رنجی که می‌کشیدند و از خواسته‌هایشان با مردم حرف زدند. مردم هم به‌تدریج با شرایط آنها آشنا شدند و دیدند که چگونه در اثر اعتصاب غذا، وضعیت جسمانی و سلامتی زندانیان، از جمله افت شدید فشار خون و ضعف عمومی، روزبه‌روز وخیم‌تر می‌شود. همین موضوع همدلی و حمایت گسترده‌ای را در جامعه برانگیخت.

بازتاب این همدلی را می‌شد هم در داخل ایران و هم در خارج از کشور دید. در شهرهای مختلف جهان، آکسیون‌های متعددی در حمایت از اعتصاب زندانیان برگزار شد. خانواده‌های آنان در برابر زندان قزل‌حصار تجمع کردند و در داخل کشور نیز بیانیه‌های متعددی در حمایت از این اعتصاب و خواست زندانیان، یعنی توقف اعدام‌ها و لغو احکام اعدام، منتشر شد.

خود حکومت هم تا حدی عقب‌نشینی کرد و دست‌وپایش را جمع کرد. البته رئیس ستاد مبارزه با مواد مخدر پیش از این اعلام کرده بود که قرار است اصلاحاتی در قانون مبارزه با مواد مخدر انجام شود و بر اساس آن، تعداد مواردی که مجازات اعدام برای آنها پیش‌بینی شده، از هشت مورد به دو مورد کاهش یابد.

روز سه‌شنبه، ششم مرداد، هیأتی متشکل از جمشیدی، مدیرکل سازمان زندان‌های استان تهران، طرهانی، رئیس کمیسیون عفو و بخشودگی استان تهران، عزیزی، رئیس زندان قزل‌حصار، قبادی، معاون سلامت زندان قزل‌حصار، کمره‌ای، رئیس حفاظت اطلاعات زندان قزل‌حصار، اشرف‌آبادی، رئیس حفاظت اطلاعات واحد قزل‌حصار، رضوانی، رئیس واحد ۲ زندان قزل‌حصار، به همراه تعدادی از رؤسای اندرزگاه‌های واحد ۲ و نمایندگانی از حراست سازمان زندان‌ها، با نمایندگان زندانیان دیدار کردند.

در این جلسه، مسئولان جمهوری اسلامی اعلام کردند که تا زمان تعیین تکلیف نهایی اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر، اجرای احکام اعدام در پرونده‌های مرتبط متوقف خواهد ماند. همچنین گفته شد که اصلاح این قانون هم‌اکنون در کمیسیون قضایی مجلس در دست بررسی است. در همین جلسه وعده داده شد که حکم اعدام شش زندانی که به سلول انفرادی منتقل شده بودند، فعلاً اجرا نخواهد شد و آنان از انفرادی خارج شده و به بندهای عمومی زندان قزل‌حصار بازگردانده می‌شوند. علاوه بر این، درباره درخواست زندانیان مبنی بر بررسی مجدد پرونده محکومان نیز قول مساعد داده شد.

بر همین اساس، زندانیان تصمیم گرفتند به اعتصاب خود پایان دهند، اما تأکید کردند که ملاک آنها حرف نیست، بلکه عمل است. آنها گفتند تجربه اعتصاب قبلی و وعده‌هایی که هرگز عملی نشد، هنوز پیش رویشان قرار دارد. بنابراین، توقف اعتصاب را مشروط به این دانستند که مسئولان جمهوری اسلامی به تعهدات خود عمل کنند و اجرای احکام اعدام را واقعاً متوقف سازند.

به هر حال، جا دارد به این زندانیان درود بفرستیم که بر یک خواست عمیقاً انسانی پافشاری کردند و شعله مبارزه علیه اعدام را در جامعه زنده نگه داشتند. مطالبه زندانیان یعنی لغو احکام اعدام در واقع دفاع از کرامت انسانی و حق حیات است. ما می‌خواهیم حق زندگی برای همه انسان‌ها به رسمیت شناخته شود. ما جامعه‌ای می‌خواهیم که انسان‌ها از زندگی شرافتمندانه و باکرامت برخوردار باشند و اگر کسی مرتکب خطایی شد، فرصت اصلاح داشته باشد و بتواند دوباره به جامعه و خانواده خود بازگردد، نه اینکه جانش گرفته شود.

این همان خواستی است که زندانیان قزل‌حصار بر آن تأکید کردند. امیدواریم این مبارزه ادامه پیدا کند؛ نه فقط تا پایان اعدام‌ها در پرونده‌های مواد مخدر، بلکه تا روزی که مجازات اعدام، برای هر جرم و به هر بهانه‌ای، به طور کامل لغو شود و این مجازات غیرانسانی برای همیشه از نظام قضایی ایران برچیده شود.